Bilwet...Virtueel schrijven...MM 8#1...Nederlands
Back to Title Page | Table of Contents | MM Magazine | Mediamatic Home
.
.
- 1. Designer media
- Om een tijdschrift te maken heb je een format nodig en een design. Daarna laat
je gewoon de tekstkolommen vollopen door vrijwilligers en free-lancers, die
denken iets te beweren te hebben. De combinatie van vormgeving, marketing en
distributie bepaalt het succes van een blad. De broodtekst doet er geen fuck
toe. Zonder inhoud vervalt het concept-magazine echter tot een
vormgevingsgloss, alleen interessant voor de professionals. Het grote gevaar
voor de designer-revue is dat de potentiële koper the product
aanziet als vakblad. De look van de leegte maakt aan de lezer duidelijk dat
hij de volle vrijheid heeft om de inhoud te negeren en er desondanks van te
genieten. Wordt het toch gelezen, dan is de volgorde van de letters puur toeval
en zijn de pikante citaatjes, rake observaties en intrigerende associaties mooi
meegenomen. Design dient onbestemd te zijn en moet tegelijk te onderscheiden
zijn van andere opmaak. Zodra het totaalbeeld te sterk is, wordt het begrepen
als lifestyle en verkeert design in mode. Als onnuttige waar moet design in het
modelstadium blijven steken om de hype voor te blijven. Daartoe moet het zich
voortdurend vernieuwen door te investeren in de programmatuur. Als je een
programma begrijpt kun je het wegdoen.
- Het boek profileerde zich eeuwenlang door z'n vorm. De designerbijbels van de
creatieve monniken waren ook al niet bedoeld om gelezen te worden. Kerklatijn
had een leuk lettertype, maar het waren de plaatjes die het hem deden (Waren
evangelisten schnabbelaars?) Het male couple Gutenberg-Luther maakte
een eind aan deze Plaisir du texte. Pas in het tijdperk van de
designermedia, waarin de woorden zijn geherwaardeerd tot random ASCII, is de
auteurgebonden inhoud opnieuw overbodig geworden. De status van het
gepubliceerde boek en het prestige van hun schrijvers verliezen elke glans als
je weet dat titels binnen zes weken moeten gaan lopen, en uit de schappen
verdwijnen als ze na drie maanden nog niets hebben gedaan. Een boek verticaal
in de winkelkast zetten, is het dood verklaren. Het basismateriaal boek is in
handen gevallen van de etaleur. Zodra het boekobject zich niet meer als waar
presenteert en het gesamtkunstwerk van de boekhandel mijdt, is het zijn scene
kwijt en begint een onvoorzienbare zwerftocht. Het zoeken van een boektitel
krijgt sportieve trekjes en het uitlezen ervan vraagt een oneigentijdse
overgave, die alleen nog op te brengen zou kunnen zijn achter een batterij
antwoordapparaten, faxen en afgezette voordeurbellen. Heeft het designerboek
zijn stijl, onderwerp, auteur en markt eenmaal van zich afgeschud, dan krijgt
het de glans van het prodigieuze. Design speculeert op het bestaan van het
onbekende dat het ontdekt op het moment van ontwerpen, het wil niet exploiteren
maar ontsnappen.
.
- 2. Secuurheid door obscuurheid
- Het computernet bevrijdt de schrijver van zijn uitgever. Niet gehinderd door
CV-opbouw of oeuvre kan een schrijflustig auteur boek na boek direct op het Net
gooien. Als je meesterwerk na tien dagen van de netwerken is geveegd, parkeer
je het op je eigen FTP-site of BBS ten bate van de virtuele gemeenschap. De
schrijver kan haar of zijn boek redden van een gegarandeerde ondergang in de
papiermarkt. Het enige dat telt aan de collectie geschakelde files, zijn de
tags. De tag `Weltfremdheit' of `discipline-onderzoek' activeert andere
zoekprogramma's dan `veilig schrijven' of `Ferdinand Kriwet'. Elektronische
scribenten krijgen dagelijks de update van de complete literatuur over hun
thematieken onder ogen en verbinden daar consequenties aan.
Deconstructiesoftware maakt duidelijk welke grammaticale, retorische en
educatieve trucs een tekst draaglijk maken, ondanks z'n polculseks-gehalte. De
kwaliteit van de wereldliteratuur stijgt navenant. Als je gelijk kunt oplezen
met de schrijfactiviteiten van gevierde auteurs, is de vraag hoe zij het doen
ook snel beantwoord. De gedachte dat vroegere generaties hun boeken met
onuitwisbare inkt schreven, is duizelingwekkend. Daarom ontwikkelt men op
verzoek programma's die de tekst-kritische editie al tijdens het schrijven
bezorgen en de tientallen versies om het uur doorsturen naar de platina harde
schijven die in de nationale atoombunkers het cultuurgoed vastleggen. Om zijn
tekst dat extraatje te geven waardoor literatuur zich van de rest van het
geschrevene onderscheidt, werpt de schrijver zijn personality in de strijd, de
unieke combinatie van een genenpakket, een cross-over van culturen en
biografische wapenfeitjes en een vooropleiding, zoals gedaan is door een
Camille Paglia, een Donna Tart, een Elisabeth Bronfen.
- De tekst die ervoor kiest in het netwerk te verschijnen in plaats van op de
boekentafel, wil geen woord teveel bevatten. Het schrijfgenot bestond voorheen
uit het opstapelen van stilistische ornamenten rond de verhaallijn. Nu herkent
de literaire calculator dit als ruis, die de auteur van zijn statement afhoudt.
De elektronische lezer laat vooraf al zijn leeswaren scannen, waarbij de
toegevoegde waarde weggefilterd wordt. Zo is er een killfile die bronnen
en voorbeelden van voor 1989 (of 2012) vernietigt, de quotation eraser
die alles tussen aanhalingstekens weghaalt, het bevel skip
interdisciplines zodat alleen het specialisme waarin jij
geïnteresseerd bent overblijft, create summary die een tekst naar
jouw wensen samenvat en show method die de zelf-referentiële
fragmenten presenteert en alle exercities eruit zeeft. De textual cleansing
shareware geeft ons weer toegang tot mega-oeuvres als die van Goethe,
Simenon, Dilthey, Marx, Konsalik, Vestdijk, Balzac, Heidegger, Voltaire,
D'Annunzio en Agatha Christie. Het schuldgevoel van Althusser dat hij Hegel en
Kant niet helemaal had gelezen, is hiermee technisch uit de wereld geholpen.
- De mens heeft een biologische behoefte aan het aaneenrijgen van woorden,
voordat men op de eerste harde zin stoot. Het schrijven dat zich tijdens de
tekstproduktie bedient van de selectieprogramma's, houdt aan het eind van de
dag de drie essentiële zinnen over die niet kapot te krijgen zijn. De
volgende dag gaat de tekstaanmaak met die zinnen verder. Minder radicaal zijn
de helpfiles die verschrijvingen verwijderen, platitudes voorkomen en slechte
journalistieke gewoonten signaleren. Het selectieprogramma verwijdert alle
zinnen met constructies als de vooraanstaande denker ... of merkte
... terecht op, of cursiveringen die dienen om slappe zinnen op te krikken.
De compact-tekst heeft van zichzelf de dichtheid van de samenvatting, de
kwaliteit van poëzie, verhult de gebrekkige kennis der vreemde talen,
onderdrukt iedere neiging tot uitleg, elimineert beleefdheden en vervangt de
kabbelende redenering door de schittering van het keyword. Het gaat erom dat de
kennis zo complex en raak wordt geformuleerd dat ze niet door software van
anderen gekraakt kan worden. Writing on Computer mag nooit een conclusie
opleveren, anders kan je de gedachtengang ervoor weglaten. De zinnen willen
niet langer een verband aangaan met voorgangers en nakomelingen. De
plakband-woorden omdat, dus, want, evenwel,
en, maar zijn geschrapt. Na iedere zin kan in principe iedere andere
zin komen. Het raadsel van de tekst is dat er wel degelijk een zinsvolgorde in
bestaat. De tekst wil de verbeelding voor zijn en versnelt tot in het
ongerijmde. Ze heeft de logica van de machinetaal niet nodig. Een op de duizend
keer lees je iets nieuws, duiken er onwaarschijnlijke samenhangen op (tussen de
camera en het visseoog, wat zijn Hindi-telefoontoestellen?) en slaat de
fantasie op hol. Gecomprimeerde tekst is precies en duister. Het suggereert een
achterliggende denkwereld die blijkbaar niet meer vermeld hoeft te worden. Men
wordt concreet, terwijl de lezer op een abstractieniveau terecht komt, waar hij
normaliter niet zou binnenkomen. Aangezien overal in de tekst EXIT-borden zijn
aangebracht, is het toerisme in de abstractie goed uit te houden.
.- 3. Schrijven zonder drager
- Van oudsher viel schrijven samen met opslaan op kleitablet, pilaar,
perkamentrol, papier of harde schijf. Virtueel schrijven wil zeggen: taal
produceren die alleen in het werkgeheugen bestaat. Online-tekst maakt van het
schrift een instabiel medium. Er bestaat geen Nobelprijs voor het beste
telefoongesprek. Als je de hoorn neerlegt is al je genialiteit of
menslievendheid voorgoed verleden tijd. Waar de Hittieten, Azteken, Maya's en
andere vergane culturen het al die eeuwen over hebben gehad, zal voor ons
eeuwig een raadsel blijven. In het Net veroorzaakt het schrift eenmalige
gebeurtenissen. Wanneer de tekst dezelfde vergankelijkheid krijgt als het
gesproken woord, vormt ze niet langer bewijsmateriaal. Ze hoeft geen cultuur
vast te houden of uit te dragen. Contextvrij schrijven wil geen verhalen
hervertellen of doorgeven en heeft er geen behoefte aan te vervallen in een
mythologisch stadium. Het praktizeert de nu-en-nooit-meer communicatie en
scherpt het punctuele bewustzijn aan. Niet afgeleid door lichaamstaal of
storende omgeving blijkt de taal correct onze bedoelingen aan te geven. When
you narrow the bandwidth, you focus the message.
- De reëel bestaande cyberspace is een text-based environment, niet
als gevolg van een culturele beslissing, maar van een technische beperking
waarmee men eind 1900 moet zien te leven. De vluchtige computekst is de
ironische terugkeer van het schrift, nadat het woord was doodverklaard in het
kader van de beeldcultuur. De schriftuur is erin geslaagd zich te vernieuwen
doordat ze een nieuw massamedium heeft gevonden. Alle verkochte boeken kunnen
nog een keer op CD-ROM worden verkocht. De boekhandel kan overleven, evenals de
bibliotheek, annex databank. De melancholische strijders voor het behoud van
het schrift moeten eisen dat de complete mensheid zo snel mogelijk on-line
gaat. Alfabetiseren is identiek met leren typen op een toetsenbord. Grote delen
van de bevolking moet alsnog worden geleerd zich te uiten via het
letterklavier.
- Binnen het wereldkomplot om te voorkomen dat massacultuur en schriftcultuur
convergeren en synergeren, zijn Sega en Nintendo in de richting gestuurd van
niet-literaire, visuele interfaces, waarvoor geen taalbeheersing nodig is.
Text for some, images for all. Het Net als klaslokaal of speeltuin, dat
is de vraag. De snelheid waarmee Internet zich uitbreidt, bewijst hoe sterk de
tekstcultuur is. Virtueel schrijven is het antwoord van het schrift op de
designermedia, doordat het geen vorm zoekt om zich in te materialiseren, maar
die al gevonden heeft. Het primitieve karakter van de tekst on-line is voorbij
de vormgeving. De vergankelijkheid van de real time media negeert alle goede
intenties van stileerders en conservators. Terwijl het schrift in de papieren
wereld in de hoek is gedrongen door het design, heeft het in de elektronische
universa een nieuwe ruimte gecreëerd om alle kanten op te kunnen. Tot het
Net aan de vormgevers ten prooi valt.
.
.
Back to Title Page | Table of Contents . | MM Magazine | MM Home